گرفتگی قطره چکان

یکی از نگرانی های مهم کشاورزان و آبیاران و مهندسین و تکنسین های سیستم های آبیاری مدرن و نو مساله گرفتگی قطره چکان ها یا دریپر ها است. در واقع انسداد قطره چکانها به عنوان مهمترین مشکل در آبیاری قطره ای مطرح میباشد و بایستی در شرایطی که این سیستم برای مناطقی با آبهای با کیفیت پایین طراحی میگردد محدودیت کاربرد آب مورد بررسی قرار گیرد.

آبیاری قطره ای روش گران و پرهزینه ای است و در صورتی که طول عمر این سیستم زیاد نباشد، منافع حاصل از آن جبران هزینه ها را نمی نماید و لذا چنانچه قطره چکانها در سالهای اولیه کار سیستم انسداد پیدا کنند تغییر یا تعویض آن نه تنها هزینه ای است که بر دوش زارع خواهد بود بلکه ممکن است توزیع نامناسب آب کاهش محصول را نیز به دنبال داشته باشد. انسداد قطره چکانها مستقیما به دلایل کیفی آب است در نتیجه اگر بخواهیم در جهت رفع آنها عمل شود هر گونه اقدام فنی و مدیریتی باید در ارتباط با این عوامل باشد.عوامل موثر در انسداد قطره چکانها را میتوان به سه گروه تقسیم بندی کرد.

انواع گرفتگی سوراخ دریپر ها در آبیاری قطره ای

  • گرفتگی فیزیکی
  • گرفتگی شیمیایی
  • گرفتگی بیولوژی

گرفتگی قطره چکان با مواد معلق:

موادی که به صورت معلق ممکن است در آب وجود داشته باشند عبارتند از: ذرات رس، لای، شن ، براده های پلاستیک و موجودات زنده مانند باکتریها و جلبک ها.به طور کلی چنانچه مقدار این مواد کمتر از ۵۰ میلیگرم در لیتر باشد آب مشکل زیادی از نظر کاریرد در سیستم قطره ای نخواهد داشت. آبهایی که حاوی ۵۰ تا ۱۰۰ میلی گرم در لیتر مواد معلق هستند از این نظر متوسط و آبهای دارای بیش از ۱۰۰میلی گرم در لیتر مشکل زا خواهند بود.

گرفتگی حاصل از شوری آب :

عوامل موثری که بواسطه شوری آب باعث انسداد قطره چکانها میگردد عبارتند از:اسیدیته آب، کربنات ها، سولفیدها، هر یک از این عوامل با غلضت های مختلف برای سیست آبیاری قطره ای مشکل آفرین خواهد بود که حدود آنها مورد بررسی قرار میگیرد.

گرفتگی از اسیدیته:

اسیدیته آبهایی که در آبیاری مورد استفاده قرار میگیرند معمولا بین ۵/۶ تا ۵/۸ بوده و این حدود به ندرت مشکلی را ایجاد میکند اما از آنجایی که PH در بسیاری از فرایندهای شیمیایی آب و خاک نقش فعالی دارد میبایست در آزمایشگاه آن را تعیین کرد. PH عاملی است که مشخص میکند آیا املاح آهن و کربنات کلسیم در قطره چکانها رسوب خواهد کرد یا خیر.علاوه بر این پایین یا بالا بودن PH آب باعث تقویت یا ممانعت از عمل اسید هایی میشود که برای کنترل رشد جلبکها به آب اضافه میشود. همچنین جذب بسیاری از عناصر غذایی خاک برای گیاه بستگی به PH محلول خاک دارد. در طبقه بندی خاکها از نظر PH آبهایی که اسیدیته آنها بین ۵/۶ تا ۷ میباشد خوب، PHبین ۷تا ۸ متوسط و PH بالاتر از ۸ بد به شمار میروند.

گرفتگی سوراخ قطره چکان با کربناتها

بیکربنات ها (HCO3) مهمترین آنیون موجود در آبهای طبیعی است.بی کربنات سدیم و پتاسیم به صورت جامد موجودند مانند جوش شیرین.اما بی کربنات های کلسیم و منیزیم تنها به صورت محلول وجود دارند.آبیاری با آبی که حاوی بی کربنات است موجب می گردد خاک هایی که از نظر کلسیم غنی هستند به تدریج تبدیل به خاک سدیمی شوند.تجزیه بی کربنات و تبدیل آن به کربنات های غیر محلول در اثر تغییرات دما و فشار نیز صورت میگیرد، بطوری که در هنگام خروج آب از قطره چکان ها این عمل انجام و رسوب بی کربنات ها ممکن است موجب بسته شدن روزنه های قطره چکانها گردد.عامل کنترل کننده در این مورد اسیدیته آب آبیاری است.

گرفتگی دریپر ها با مواد سولفیدی:

از نظر سولفید چنانچه آب آبیاری محتوی بیش از ۱/۰ میلیگرم در لیتر از کل سولفیدها باشد باکتری های سولفور دوست به سرعت در آب رشد نموده و از خود توده ای از لجن را به جا میگذارند که باعث مسدود شدن روزنه قطره چکانها میگردد.آبهایی که محتوی کمتر از ۵/۰ میلی گرم در لیتر سولفید هیدروژن باشند جزئ آبهای خوب طبقه بندی میشوند.چنانچه این مقدار بین ۵/۰ تا ۲ باشد آب از نظر کیفی متوسط و اگر مقدار آن بالاتر از ۲ میلی گرم در لیتر باشد آب دارای کیفیت نامطلوب خواهد بود.

دریپر یا قطره چکان

پیشنهادات کاربردی برای رفع گرفتگی قطره چکان ها

جهت به حداقل رساندن سرعت گرفتگی قطره چکانها در کاربرد آب های با کیفیت پایین(۱و۲و۳و۴) کارهای مختلفی میتوان انجام داد. در این جا تعدادی از این کارها را لیست میکنیم.

  • طراحی و اجرای سیستم تصفیه مناسب آب از گرفتگی سریع خروجی ها جلو گیری میکند، لذا بایستی بطور صحیح بر اساس کیفیت آب مورد مصرف توسط کارشناسان طراحی و توسط کشاورزان بهره برداری و مدیریت شود.
  • بازبینی و شستشوی مرتب فیلترها موجب افزایش کارایی سیستم و کاهش سرعت گرفتگی خروجی ها میگردد.بدین منظور نصب فشار سنج هایی در سیستم کنترل مرکزی برای تعییین زمان شستشوی آنها لازم و ضروریست.
  • شستشوی مرتب لوله های فرعی و لوله های آبده موجب به حداقل رساندن میزان رسوبات در شبکه آبیاری و خروجی ها میگردد.این کار از ضروریات یک مدیریت صحیح و خوب میباشد.
  • در استفاده از کودها در سیستم آبیاری قطره ای نباید در لوله کودی باقی بماند و شروع آبیاری با دادن کود همراه نباشد.لذا توصیه میشود یک ساعت قبل از شروع آبیاری و یک ساعت پس از خاتمه آبیاری تزریق کود صورت پذیرد.

ادامه پیشنهادات برای رفع گرفتگی :

  • بازرسی های مستمر و متوالی خروجی های سیستم راه حل مناسبی برای آگاهی مدیر مزرعه از شروع رسوب گذاری و اتخاذ راه حل مبارزه با آن است.
  • انتخاب نوع قطره چکانها عامل مهمی در طولانی نمودن مدت استفاده از سیستم خواهد بود.به عبارت دیگر بعضی از آنها به تجمع رسوب حساسیت کمتری از خود نشان میدهند.
  • کاربرد مواد شیمیایی برای شستشوی سیستم در رفع گرفتگی خروجی ها موثر میباشد. انتخاب نوع مواد شیمیایی و مقدار مصرف آن به کیفیت آب و غلظت املاح موثر در گرفتگی بستگی دارد. البته باید توجه داشت در مورد قطره چکانهایی که به صورت کامل مسدود شده اند مصرف مواد شیمیایی سود بخش نبوده و بایستی به تعویض آنها اقدام نمود.

شیراتصال محلی برای خریدها شما

برای خرید انواع اتصالات و شیرآلات مناسب سیستم های آب با همکاران ما تماس بگیرید.

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شدخانه های ضروری نشانه گذاری شده است. *

*